Αν ζούσε, σήμερα θα έκλεινε τα 85. Ο John Lennon, γεννημένος στις 9 Οκτωβρίου 1940 στο Liverpool της Αγγλίας, παραμένει ένα από τα πιο εμβληματικά πρόσωπα της μουσικής ιστορίας. Πολλοί προσπάθησαν να εξηγήσουν πώς κατάφερε να γράψει τόσα σπουδαία τραγούδια: ήταν θέμα ταλέντου, σκληρής δουλειάς ή προσωπικών εμπειριών; Η ιστορία των Beatles, οι θεωρίες γύρω από την εξάσκηση και οι δυσκολίες της ζωής του Lennon δίνουν διαφορετικές απαντήσεις.
Η πιο γνωστή εξήγηση είναι οι ατελείωτες ώρες που οι Beatles έπαιξαν ζωντανά στο Αμβούργο, όταν έδιναν συναυλίες σε μικρά κλαμπ. Ο δημοσιογράφος Malcolm Gladwell, που έγινε γνωστός αμφισβητώντας τον "μύθο του ταλέντου", υποστήριξε πως δεν ήταν το έμφυτο χάρισμα που τους έκανε μεγάλους, αλλά οι πολύωες εμφανίσεις που τους έδωσαν εμπειρία. Σύμφωνα με εκείνον, το μυστικό για να φτάσεις ψηλά είναι να αφιερώσεις 10.000 ώρες σκληρής εξάσκησης.
Η θεωρία αυτή έγινε ιδιαίτερα δημοφιλής και χρησιμοποιήθηκε σε μαθήματα διοίκησης, σε ομιλίες προπονητών και σε άπειρες ιστορίες γύρω από την επιτυχία. Ωστόσο, οι αριθμοί δεν συμφωνούν. Οι Beatles δεν έφτασαν ποτέ τις 10.000 ώρες. Στο Αμβούργο έδωσαν περίπου 270 εμφανίσεις· ακόμα και με οκτώ ώρες κάθε φορά, αυτό φτάνει λίγο πάνω από 2.000 ώρες. Μαζί με άλλες περίπου 930 συναυλίες στη Βρετανία και αλλού, με μέσο όρο μίας ώρας, το σύνολο αγγίζει περίπου τις 3.000 ώρες. Πολύ λιγότερες από τον "μαγικό αριθμό".
Επιπλέον, οι συναυλίες δεν θεωρούνται ουσιαστική εξάσκηση. Ο ψυχολόγος Anders Ericsson, στον οποίο βασίστηκε ο Gladwell, μιλούσε για "στοχευμένη εξάσκηση" — δηλαδή συστηματική, απαιτητική δουλειά πάνω σε συγκεκριμένες δεξιότητες. Αυτός είναι και ο λόγος που ο πρώτος μπασίστας τους, ο Stuart Sutcliffe, δεν βελτιώθηκε ποτέ: απλώς δεν μελετούσε. Αντίθετα, ο George Harrison αφιέρωσε χρόνο και έγινε σπουδαίος κιθαρίστας, χωρίς όμως να αποκτήσει το συνθετικό ταλέντο του Lennon ή του McCartney, παρότι πέρασε τις ίδιες ώρες στη σκηνή.
Άρα, οι ώρες παιξίματος δεν εξηγούν το φαινόμενο Lennon.
Ο καθηγητής Dean Keith Simonton, κορυφαίος ερευνητής της δημιουργικότητας, προτείνει άλλο μοντέλο: BVSR (τυχαίος πειραματισμός και επιλεκτική διατήρηση). Η ιδέα βασίζεται στη φυσική επιλογή: δημιουργείς πολλές ιδέες και κρατάς τις καλύτερες. Οι καλλιτέχνες που ξεχωρίζουν είναι εκείνοι που παράγουν συνεχώς υλικό, δοκιμάζουν και δεν φοβούνται την αποτυχία. Κοινό χαρακτηριστικό τους είναι ο "χώρος για νέες εμπειρίες", δηλαδή η περιέργεια και η προθυμία να δοκιμάσουν το καινούργιο.
Ο Lennon είχε ακριβώς αυτό το στοιχείο. Η πρώτη του εμπειρία με LSD τον έκανε να περιγράψει τον κόσμο σαν "CinemaScope στην πραγματικότητα". Από εκεί προέκυψαν τραγούδια όπως το "Lucy in the Sky with Diamonds", με σουρεαλιστικούς στίχους και ψυχεδελική ατμόσφαιρα. Η τεχνική του θύμιζε τις μεθόδους του Jeff Tweedy, που προτείνει παράξενους συνδυασμούς λέξεων για να ανοίξει η φαντασία.
Σημαντικό ρόλο έπαιξαν και οι προσωπικές δυσκολίες. Ο Lennon μεγάλωσε χωρίς σταθερή οικογένεια: ο πατέρας του έλειπε χρόνια, η μητέρα του ζούσε με άλλον άντρα, και τελικά σκοτώθηκε σε δυστύχημα όταν ο John ήταν 17 ετών. Ο πόνος αυτός τον έδεσε με τον Paul McCartney, που είχε χάσει κι εκείνος τη μητέρα του. Και οι δύο μετέτρεψαν την απώλεια σε τραγούδια, με τον Lennon να γράφει αργότερα το συγκινητικό "Julia".
Η μεγαλύτερη "ανατροπή" στη ζωή του, όμως, ήταν η σχέση του με τη Yoko Ono. Η παρουσία της στο στούντιο δημιούργησε εντάσεις με τους άλλους Beatles, αλλά για τον ίδιο λειτούργησε ως έμπνευση. Το "White Album" ηχογραφήθηκε μέσα σε ένταση και διαφωνίες, όμως αποτέλεσε ένα από τα πιο δημιουργικά έργα τους. Όπως ένα στρείδι φτιάχνει μαργαριτάρι γύρω από έναν κόκκο άμμου, έτσι και η σύγκρουση γέννησε νέα μουσική.
Η Ono συχνά κατηγορείται για τη διάλυση του συγκροτήματος, όμως έπαιξε και ρόλο στην τελευταία δημιουργική τους περίοδο και έδωσε στον Lennon νέα κατεύθυνση στη σύνθεση.
Πηγή: esquire.com.gr
