*Taxi driver. The scene*
Το πρωτοποριακό θρίλερ της Νέας Υόρκης του Μάρτιν Σκορσέζε γίνεται 50 ετών. Παραμένει ένα αξιοσημείωτο έργο - αν και η πραγματικά καθοριστική στιγμή του πιθανότατα δεν είναι αυτή που νομίζετε.
Ακόμα και μετά από πέντε δεκαετίες δημοτικότητας, επιρροής και αναγνώρισης, η κλασική ταινία του Μάρτιν Σκορσέζε, Ο Ταξιτζής (1976), εξακολουθεί να θυμάται περισσότερο για μια διάσημη φράση πέντε λέξεων που είπε ο πρωταγωνιστής της, Ρόμπερτ Ντε Νίρο, υποδυόμενος τον προβληματικό αντιήρωα Τράβις Μπικλ. "Σε μένα μιλάς;" αναρωτιέται ο Μπικλ, κοιτάζοντας την αντανάκλασή του στον καθρέφτη. Πρώην πεζοναύτης που έγινε οδηγός ταξί, ξετυλίγεται γρήγορα στον υπαρξιακό εφιάλτη της Νέας Υόρκης της δεκαετίας του 1970.
Είναι μια ανεξίτηλη κινηματογραφική στιγμή, αλλά, καθώς ο Ταξιτζής γίνεται 50 ετών, έχοντας κυκλοφορήσει στους αμερικανικούς κινηματογράφους στις 8 Φεβρουαρίου 1976, έχει κυριαρχήσει στην πολιτιστική μνήμη της σύνθετης ταινίας του Σκορσέζε - μερικές φορές επισκιάζοντας άδικα την υπόλοιπη.
Το "Taxi Driver" ακολουθεί τον σκληρό αγώνα του Τράβις να προσαρμοστεί στην καθημερινότητα μετά την υπηρεσία του στον πόλεμο του Βιετνάμ. Αυτή η προσαρμογή εμποδίζεται από την αϋπνία, τον αλκοολισμό και μια αδυσώπητα ζοφερή Νέα Υόρκη γεμάτη εμπόρους ναρκωτικών, κινηματογράφους πορνό, σκουπίδια και βία. Παίρνοντας δουλειά ως οδηγός ταξί, εμμονεύεται ρομαντικά με την Μπέτσι (Σίμπιλ Σέπερντ), μια έξυπνη νεαρή γυναίκα που εργάζεται για να εκλέξει τον υποψήφιο των Δημοκρατικών για την προεδρία, Τσαρλς Πάλαντιν (Λέοναρντ Χάρις). Όταν εκείνη τον απορρίπτει αφού την πηγαίνει άθελά του σε ραντεβού για να δουν μια ταινία με ακατάλληλο για γυναίκες, τον κατακλύζουν ολοένα και περισσότερο βίαιες παρορμήσεις, οπλίζεται βαριά και γυμνάζεται. Μετά από αρκετές τυχαίες συναντήσεις με ένα κακοποιημένο παιδί και εξαρτημένο, την Άιρις (Τζόντι Φόστερ), ο Τράβις αποκτά εμμονή με το να σώσει αυτό το ένα κορίτσι από τον κακόβουλο εγκληματία, τον Σπορ (Χάρβεϊ Καϊτέλ), ο οποίος την προωθεί.
Αξιοσημείωτη για τις στιγμές σοκαριστικής βίας και την πρωτοποριακή οπτική της προσέγγιση, η ταινία "Ο Ταξιτζής" ξεχειλίζει από αξιομνημόνευτες σκηνές πέρα από την περίφημη εμφάνιση του Μπικλ στον καθρέφτη. Συγκεκριμένα, μια άλλη μικρότερη σκηνή αποτελεί πραγματικά την πιο σημαντική στιγμή οπτικής ιδιοσυγκρασίας της ταινίας, αναδεικνύοντας μια έντονα ευρωπαϊκή ευαισθησία σε αυτό που τελικά είναι ένα πολύ αμερικανικό δράμα, καθώς και συμπυκνώνοντας τη μοναχική μελαγχολία που διατρέχει την ταινία.
Κατά το ένα τρίτο της ταινίας και κλείνοντας την πρώτη της πράξη, η ταινία επικεντρώνεται σε ένα τηλεφώνημα που κάνει ο Τράβις στην Μπέτσι, αφού την έχει αναστατώσει με την ακατάλληλη επιλογή ραντεβού. Αυτός τηλεφωνεί από ένα τηλεφωνικό θάλαμο σε έναν βρώμικο διάδρομο και την παρακαλεί για μια δεύτερη ευκαιρία - αλλά, παρά την προσπάθειά του να επανορθώσει, εκείνη είναι ασυγκίνητη.
Η σκηνή θα μπορούσε να είχε γυριστεί με έναν τυπικό, μελοδραματικό τρόπο, με την κάμερα να μένει στον Τράβις καθώς εκείνος τελικά συνειδητοποιεί ότι η ευκαιρία του μαζί της είχε χαθεί - και μαζί με αυτό, και η μόνη του ελπίδα να ξεφύγει από την αποξενωμένη ύπαρξή του.
Ο Σκορσέζε, ωστόσο, αποφεύγει το προφανές. Αντ' αυτού, ο εικονολήπτης Μάικλ Τσάπμαν ξεκινά ένα αργό κομμάτι μακριά από τον Τράβις, καταλήγοντας τελικά σε έναν άδειο διάδρομο με μια ανοιχτή πόρτα στο τέλος του, που οδηγεί στον δρόμο. Ο διάδρομος, που είναι η είσοδος του γραφείου του Θεάτρου Εντ Σάλιβαν στο Μπρόντγουεϊ, είναι ετοιμόρροπος και απελπιστικός, με θέα στο πολύβουο σκοτάδι της πόλης τη νύχτα.
Ο θεατής ακούει την αντίδραση του Τράβις όταν τον άφησαν αδέξια μακριά από την κάμερα (αν και όχι αυτό που του λέει η Μπέτσι) πριν κλείσει το τηλέφωνο και επιστρέψει στο πλάνο, περπατώντας στον διάδρομο με την πλάτη στην κάμερα καθώς αφήνει πίσω του την οδυνηρή στιγμή.
Το πλάνο είναι τόσο αντίθετο με τους κανόνες των κλασικών ταινιών του Χόλιγουντ, όπου το δράμα, αντί της οπτικής γλώσσας μιας σκηνής, είχε φυσικά προτεραιότητα - και αποτελεί παράδειγμα αριστοτεχνικά τόσο το αντισυμβατικό δημιουργικό ήθος της ταινίας, ως ένα από τα βασικά έργα της επανάστασης του "Νέου Χόλιγουντ" της δεκαετίας του 1970, όσο και την απομόνωση και τη μελαγχολία του πρωταγωνιστή της.
Ο Τράβις δεν φαίνεται ποτέ πιο ευάλωτος από ό,τι σε αυτή τη στιγμή, σε αντίθεση με την μεταγενέστερη αλαζονεία του στη σκηνή του καθρέφτη. Εδώ, η κάμερα φαίνεται ανίκανη να μαρτυρήσει την απογοήτευση του χαρακτήρα, ακόμη και αν ο Τράβις είναι αναμφίβολα υπεύθυνος γι' αυτήν. Απομακρυνόμενος από τον Τράβις, το πλάνο σχεδόν του επιτρέπει μια σύντομη διατήρηση της αξιοπρέπειάς του, κάτι που η αστική κοινωνία στην οποία ζει σπάνια του προσφέρει.
